header

Menu

Menu / Site-Map

Nieuw op de site

Pas op Facebook!


Windows vs Linux?


Onze uitjes



Zoeken



Contact

LPG: verschil tussen Koken en Tractie

LPG (Liquefied Petroleum Gas), ook wel bekend als autogas, is een mengsel van propaan (C3H8) en butaan (C4H10) in de verhouding van ongeveer 60% propaan en 40% butaan. LPG ontstaat bij productie en behandeling van aardgas en aardolie en is dus een fossiele brandstof. Tegenwoordig wordt ongeveer 60% van de lpg gewonnen uit gasvelden tegen 40% uit raffinage van olie. Ook bij het vloeibaar maken van aardgas wordt de LPG van het gasmengsel gescheiden omdat het mengsel anders zou bevriezen. In Nederland werd in 1955 lpg geïntroduceerd door Bessel-Kok (BK Gas). Vanaf de jaren 70 kwam het gebruik van LPG als brandstof voor verbrandingsmotoren op; er werden bezinemotoren omgebouwd om die geschikt te maken voor het gebruik van LPG.

LPG voor het gebruik als tractie

LPG voor het gebruik in een verbrandingsmotor geschiedt in vloeibare vorm. Vloeibaar LPG wordt naar de injectoren geleid, die op het juiste moment de vloeistof in de cilinder injecteren. Het principe wijkt daarvoor nauwelijks af van het principe bij de andere verbrandingsmotoren (benzine of diesel).

Veel mensen denken dat een LPG-auto op gas rijdt, maar dat is dus niet waar. Hij rijdt op vloeibaar LPG, dat weliswaar in de cilinder in gas wordt omgezet, maar dat gebeurt ook met benzine en diesel in de cilinder.

Bij LPG ontbreekt de koelende en smerende werking van de brandstof aan de kleppen en verbrandingsruimte van de motor, zoals dat bij benzine motoren wel het geval is. Dit komt omdat "droge" LPG ingespoten wordt in de verbrandingsmotor. Hierdoor wordt thermische belasting van de hele motor hoger en met name ook de klepzittingen. Door autogas sluiten met name de uitlaatkleppen over het algemeen sneller.Om slijtage door deze verhoogde thermische belasting te verminderen zijn er LPG additieven te koop. Zij bieden onder meer bescherming tegen dit zogenaamde “inslaan” van de  klepzittingen. De LPG additieven zorgen ervoor dat de slijtage wordt verminderd. Na circa 100.000 km op de teller moeten over het algemeen de uitlaatkleppen vervangen en tussentijds gesteld worden.

Veel camperaars denken dat deze additieven al in het begin aan het LPG zijn toegevoegd, maar dat is niet waar. Dit is een verkooppraatje van de installateur van de LPG-installatie in jouw camper; hij heeft graag dat je een filter bijplaatst en wil het liefst dan ook een voorraadje filters voor de aankomende vijf jaar verkopen. Het praatje heeft zelfs al zijn weg gevonden naar Wikipedia, waar op staat dat LPG synthetische smeermiddelen bevat die jouw koelkastbrander vervuilen. Denk even na dan: LPG komt in gasvorm vanuit jouw dampgasfles of -tank. Die synthetische olie zou dan ook mee verdampt moeten zijn om überhaupt (om maar eens een goed Nederlands woord te gebruiken) in jouw brander te komen. Nu hebben ze voor oliën die bij lagere temperaturen (lager dan 60%) verdampen een speciale naam: etherische olie (misschien daarom dat ze op Wikipedia synthetische olie gebruiken?). Deze meest vluchtige onder de oliën verdampt echter nog steeds niet onder kamertemperatuur. Hoe komt deze dan in mijn LPG uit mijn tank? Wie het weet mag het zeggen.

LPG voor huishoudelijk gebruik

In een camper zijn een aantal apparaten ingebouwd die zowel op butaan als propaan werken: de kachel, boiler, koelkast en het fornuis. Juist dit gegeven hebben een aantal handige handelaren er toe gebracht om installaties te ontwikkelen waardoor campers voor het huishoudelijk gebruik LPG konden toepassen: de LPG-installaties en de dampgasflessen.

Er is echter een essentieel verschil tussen het gebruik van de LPG als tractie en voor huishoudelijk gebruik. LPG voor tractie is in vloeibare vorm, en LPG voor huishoudelijk gebruik is in gasvorm. De aansluiting is dan ook verschillend, al naar gelang de toepassing. Voor tractie zit die aansluiting onderin de tank, dus onder het vloeistofniveau en voor huishoudelijk gebruik zit die bovenin, zodat LPG daar als gas wordt gebruikt. Zou je het omdraaien dan loopt de motor niet en bij vloeibare aanvoer in jouw kachel, koelkast of fornuis krijg je een enorme steekvlam!

Terugslagklep zit in de fles/tank

Veel camperaars met een buitenvulaansluiting voor LPG vragen zich af of er een terugslagklep in de buitenvulaansluiting zit, zodat de vulslang naar de dampgasfles c.q. tank altijd onder druk staat. Nou dat is niet het geval. Er zit een terugslagklep aan de vulnozzle op de LPG gasfles. Aan de buitenvulaansluiting van de camper zit geen terugslagklep. Dat betekent dat iedere keer dat je gas getankt hebt en afkoppelt, de vulslang tussen buitenaansluiting en gasfles van druk gaat naar de buitenlucht. Dat zal bij een vulslang van 1 meter betekenen dat ongeveer 50 cc vloeibaar gas vrijkomt en direct verdampt tot ongeveer 25 liter gas. Vandaar "roken en open vuur" verboden.

LPG minder geschikt in winterse omstandigheden

Juist dit verschil tussen vloeibaar en gas zorgt er voor dat LPG minder geschikt is voor huishoudelijk gebruik in winterse omstandigheden. Propaan heeft een kookpunt van -42 graden Celsius, dat wil zeggen dat propaan boven die temperatuur bij 1 atmosfeer in gasvorm verkeert. Butaan daarentegen is pas gas als de temperatuur boven nul komt. Dat betekent dat in LPG bij een temperatuur onder nul graden alleen propaan beschikbaar is in gasvorm.

Kook, verwarm of koel je op LPG, dan gebeurt dat onder nul alleen op propaan. Voor jouw apparaten in de camper is dan niet erg, want die kunnen op beide gassen of mengsels daarvan functioneren. Jouw gasfles of gastank evenwel zal echter op een gegeven moment dan alleen nog maar vloeibaar butaan bevatten en jouw toestel houdt op met functioneren, want er komt geen gas meer, terwijl de fles nog voor bijna de helft gevuld is! Een verbrandingsmotor heeft daar geen last van: de brandstof LPG wordt daar immers in vloeibare vorm gebruikt, dus als mengsel van propaan en butaan, en de brandstofpomp trekt dus wel langzaam de tank leeg.

Bijvullen met LPG heeft maar even zin. Stel de (winter)mengverhouding LPG/Butaan was 70/30, dan zit er nog 30% "onverdampbaar" butaan in de fles. Je kunt nog maar maximaal 70% LPG bijvullen, waarvan ook weer 30% butaan is. Na het bijvullen is de mengverhouding LPG/Butaan 49/51. Nog een keer bijvullen en de verhouding butaan is toegenomen tot 66%. Dan krijg je gegarandeerd een storing in de grootverbruiker die de verwarming is. Bij Truma zie dan foutcode 202 verschijnen. In de winter zul je extra maatregelen moeten nemen om op LPG te kunnen blijven koken,verwarmen of koelen.

Ook in de drukregelaar (van 8 Bar naar 30 mBar) wil onverdampbaar butaan nog wel eens de oorzaak zijn van een storing. Op het kantelpunt van verdampbaar/onverdampbaar (in de range van 0 - 7 graden Celsius) zit er butaan in de drukregelaar dat condenseert en slecht tot helemaal niet verdampt. Dit verlaat de drukregelaar niet meer. Als dit teveel wordt, houdt de drukregelaar er mee op. Verkopers, met hun verkooppraatje, noemen dan de oorzaak bevriezing van de drukregelaar.  Truma levert hiervoor de EisEX, een verwarmingselement met 12 Volt-voeding dat aan de regelaar gemonteerd wordt. Dit verwarmingselement helpt natuurlijk wel: butaan verdampt weer en verlaat de drukregelaar, maar ijsvorming in de drukregelaar zoals de verkoper dat noemt is niet de oorzaak. Dan is het wel heel, heel erg koud: butaan bevriest pas bij -138 °C.

Wel maken veel LPG-ers zich zorgen over de toevoegingen aan LPG: smeermiddelen zouden er in zitten (want het is eigenlijk autogas en bestemd voor draaiende motoren), andere additieven, water(druppels) en dergelijke. Daarvoor zetten ze een filter in hun leiding die deze "schadelijke"stoffen er uit moeten halen en moeten voorkomen dat hun branders "verkalken", smerig worden, er zich vet op afzet etc. Nou ik zou zo'n smerige brandstof helemaal niet willen! Waterdruppels kunnen er inderdaad wel in zitten in de vorm van waterdamp, maar echt schrikbared is dat niet. Ik kan je vertellen dat "verontreinigd LPG" allemaal verkooppraatjes zijn van de verkopers die jou zo'n filter (en het liefst ook nog een voorraad voor 10 jaar aan vervangbare filters) aanpraten.

Wat je altijd nog zou kunnen doen is uiteindelijk omschakelen naar een schoon en wel goed werkzaam alternatief: propaan!

Bij gebruik van LPG is meer onderhoud aan de toestellen nodig

De branders in de camper kunnen allemaal op twee gas-soorten branden: butaan en propaan. Nu heeft butaan een hogere calorische waarde dan propaan en brandt in principe beter, maar helaas werkt butaan niet als het koud is buiten. Daalt de temperatuur beneden 0⁰ Celsius dan verdampt butaan zelfs niet meer. Bij lagere temperaturen verbrandt butaan dus veel slechter en daar krijg je roetvorming van. En omdat LPG bestaat uit een mix van propaan en butaan geldt dat ook voor LPG. Dit is niet te verhelpen met een filter of iets dergelijks, verhalen daarover doen op internet wel de ronde. Bij het gebruik van LPG als brandstof moet je gewoon aan de branders meer onderhoud plegen! Dit geldt in het bijzonder voor de koelkast omdat die voor roetvorming heel gevoelig is. Voor meer info zie de pagina "Roetvorming bij verbranding van LPG"


 Is LPG werkelijk zo veel goedkoper?

Vaak wordt door LPG-ers geroepen dat ze veel goedkoper uit zijn dan wanneer ze propaan zouden gebruiken. Hieronder een klein rekensommetje waarbij we de installatiekosten van de LPG-buitenvulling e.d. van rond de € 100,- maar even buiten beschouwing laten (die gaat immers een leven lang mee):

Aanschaf:
LPG dampgasfles: 27 ltr staal € 214,95
Normale Propaanfles staal 10,5 kg: € 40,95
Verschil: € 174,-

Vulling:
LPG 21,6 ltr € 18,15 1)
Propaan 11 kg € 22,50
Verschil per vulling € 4,35

Wil je op meer plaatsen in Europa legaal kunnen tanken en besluit je tot inbouw van een vaste LPG-installatie dan moet je rekenen op een kostenpost van € 1075,00 (kijk hier maar eens), die je in de levensduur van de tank (10 jaar) niet terug kunt verdienen. 

Ik heb twee flessen (en dat hebben de meeste campers want je wilt per slot van rekening niet zonder gas komen te zitten), dientengevolge is het te compenseren verschil € 348,-. Om de meer-kosten van deze twee LPG dampgasflessen met een levensduur van 10 jaar (gelijk aan die van een gewone propaan gasfles) te compenseren, moet je dus iets meer dan 80 flessen in 10 jaar vullen.

LPG is dan pas interessant als je 8 flessen of meer per jaar (46 m3 gas) verbruikt, een verbruik dat ik persoonlijk alleen maar zou kunnen halen als ik een paar weken op wintersport ga2). Maar ja, wintersport en LPG is ook weer niet een zeer gelukkige combinatie door het veel hogere kookpunt van butaan, onderdeel van LPG. Het is dan de vraag welke LPG-er op wintersport niet zijn toevlucht neemt tot gewoon propaan. In dat geval moet je die 8 flessen in voorjaar, zomer en najaar tezamen verbruiken en zelfs dan heb je - buiten het "gemak" - nog niets gewonnen!

Tot slot en niet onbelangrijk: LPG tanken bij een tankstation voor koken/koelen is (stand februari 2018) alleen toegestaan in België, Groot-Brittannië, Hongarije, Ierland. Noorwegen, Tsjechië, Zweden en Zwitserland, alléén toegestaan als je een vaste LPG-tank hebt in Duitsland, Estland, Letland, Litouwen, Oostenrijk, Portugal en Spanje; het is in het geheel verboden in Denemarken, Finland, Frankrijk, Griekenland, Italië, Kroatië, Nederland, Polen, Rusland en Slovenië. Zie mijn pagina's LPG: in caravan of camper legaal of niet en Gassytemen voor de camper in Europa


En hoeveel verbruik je per dag?

Ervaring is de beste leermeester, maar toch is het handig een indicatie te hebben hoeveel gas er nodig is. In de instructieboekjes van de diverse gasapparaten staat meestal het verbruik vermeld. Ik geef hier een opsomming van de gemiddelde waarden bij vol gebruik. Per merk en type kan dat verschillen. Gasverbruik in gram per uur:
1. Gasbrander (kooktoestel) 135
2. Gaskachel met boiler (12.600 kJ) 30 tot 290 (afhankelijk van de buitentemperatuur)
3. Koelkast 7 tot 10


Stel je gaat in de zomer met een kampeerauto op pad en kampeert in het wild. De koelkast gaat op
gas en voor de led-verlichting maak je gebruik van de huishoud-accu. Je kookt gedurende
één uur op drie pitten, je gaat dagelijks (2 personen) onder de douche en je doet éénmaal per dag de afwas.
Het gasverbruik is dan:
Koelkast 24 x 10 = 240 g
Kooktoestel 3 x 135 = 390 g

boiler 5 x 30 = 150 g
Totaal: 780 g per dag
Met twee gevulde DIN-flessen (22 kg) kunt je ongeveer vier weken vooruit.

Samenvattend:

  1.  LPG is ook geschikt om in de camper te gebruiken om te koken, koelen en verwarmen;
  2. In winterse omstandigheden zorgt LPG echter voor storingen als geen aanvullende maatregelen worden genomen, en soms, bij strenge vorst, helpen ook die niet meer;
  3. Bij het gebruik van LPG is meer onderhoud aan de branders nodig, vooral aan de brander van de koelkast;
  4. Aan LPG worden geen additieven toegevoegd; een filter plaatsen is zuiver een verkooppraatje van de verkoper;
  5. LPG dampgasflessen vullen bij een autobrandstoffen tankstation is bijna overal verboden (in 18 van de 26 landen in Europa). Vaste installatie's (dus een LPG-tank) vullen is in een groter aantal landen wel toegestaan.
  6. LPG is alleen goedkoper in gebruik als je meer dan 8 flessen (173 ltr, of te wel 46 m3 gas) per jaar verbruikt.
  7. In de zomer doe je vier weken met twee flessen propaan/LPG, in de winter is dat zeer afhankelijk van de buitentemperatuur en varieert tussen één fles propaan per dag tot twee flessen propaan in de week. LPG is in de winter minder geschikt.
laatstelijk gewijzigd 21 maart 2018
pagina gemaakt met Bluegriffon onder Linux Mint

<ga naar Top>


1) Het is sterk afhankelijk van de LPG-prijs aan de pomp en in welk land je tankt. Als voorbeeld is hier de algemene prijs aan de pomp van € 0,841 in Nederland op 21 maart 2018 gebruikt. Die prijzen waren toen in België € 0,494 en in Duitsland € 0,589
2)
Op onze laatste reis van 14 weken (half augustus - eind november) naar Franrkijk, Spanje en Portugal en terug hebben we 4 gasflessen propaan verbruikt. Vanaf midden oktober - eind november zaten we op de Spaanse Hoogvlakte en Frankrijk op weg terug met temperaturen van -3 's nachts tot 15 gr. overdag.<terug>