header

Menu

Menu / Site-Map

Nieuw op de site

Pas op Facebook!


Windows vs Linux?


Onze uitjes



Zoeken



Contact

Lood, Gel, AGM of LiFePO4

Inhoud:
Grofweg zijn er vier soorten accu's op de markt voor het gebruik als huishoud-accu in de camper.Wat zijn de verschillen,  wat zijn de plus- en min-punten en waar moet ik op letten? Vooraf even: de aanduiding Lood, Gel of AGM is eigenlijk fout. Alle drie deze soorten accu's zijn Lood accu's, en geen Lion of NiMh accu. Het verschil zit hem in het elektrolyt, de geleidende materie tussen de loodplaten. Bij de Lood-accu is dat zwavelzuur als vloeistof, bij de gelaccu is dat een gelei-achtige substantie waarin het zwavelzuur is gevangen en bij de AGM is dat glasvezel, waarin het zwavelzuur zit opgesloten. Eigenlijk zou je ze dus vloeistof, gel of glasvezel accu moeten noemen, maar dat terzijde. Een LiFePO4 is wel anders van samenstelling. Deze accu bestaat uit Lithium(Li), IJzer(Fe) en fosfaat (PO4).

Welke soorten accu's zijn er en welke is als huishoud-accu geschikt?

Op de accu-markt kennen we de volgende vier soorten accu's:
  • de start-accu: De startaccu kan binnen een korte tijd een hoge stroom leveren. Vaak zijn autoaccu's bijvoorbeeld startaccu's. Startaccu's hebben relatief veel en dunne loden platen met een relatief groot oppervlak. Hierdoor kan het elektrochemische proces op veel plaatsen tegelijkertijd plaatsvinden en er dus een hogere stroom lopen. De capaciteit van een startaccu gaat sterk achteruit door sterk ontladen en weer laden, ten gevolg van sulfatering.
  • semi-tractie accu, ook wel deep-cycle-accu of stationaire accu genoemd. Deep-cycle accu's leveren een lagere stroom dan startaccu's, maar kunnen dieper ontladen worden, tot 50%. Deze accu's zijn beter tegen sulfatering bestand dan startaccu's. Door de samenstelling van dikke platen met speciale separatie kunnen ze lang mee als ze goed geladen en onderhouden worden. Deze accu is speciaal bedoeld voor gebruik als huishoud-accu in caravans, campers en boten.
  • (vol)tractie-accu. Tractie-accu’s zijn accu’s die worden toegepast bij werkzaamheden waarbij regelmatig diepe ontladingen optreden en waarbij de accu elke dag wordt herladen. Ze worden o.a. gebruikt in hoogwerkers, landbouwmachines en heftrucks. Tractie-accu’s hebben een langere levensduur dan stationaire accu’s en kunnen dieper ontladen worden (tot 80%), maar ze zijn ook aanmerkelijk duurder.
  • De nieuwste accu in deze reeks is de start-stop-accu. Bij hybride auto’s wordt de motor bij het stoplicht uit gezet, maar verlichting, infotainment en andere voorzieningen gaan gewoon door. Bij het optrekken daarna moet alle energie naar de wielen, dus schakelt de computer de dynamo uit. Bij het afremmen wordt door de computer de dynamo juist volbelast om de remenergie te gebruiken voor het opladen. Voor al deze up's en down's vanuit de accu gezien moet natuurlijk wel ‘ruimte’ vrij zijn in de accu. Kortom, de cyclische belasting van de accu in een micro hybrid is veel groter en de laadtoestand bedraagt vaak maar 60% of minder.

Ben je dus op zoek naar een huishoud-accu voor de camper dan moet je een semi-tractie accu hebben, ook wel bekend onder de naam deep-cycle of stationaire accu. Start-stop accu kan ook, maar dan alleen als het er één is van het AGM-type en niet van het EFB (Enhanced Flooded Battery) of ECM (Enhanced Cycling Mat) type 1). Voor meer uitleg over AGM-type's zie hieronder.

Wat betekent de aanduiding Ah op de accu?

Het vermogen van een accu wordt aangegeven in Ah. In Europa hebben we afgesproken dat de fabrikanten op hun accu's dit moeten gebruiken. De aanduiding in Ah is die hoeveelheid energie die de accu in 20 uur kan leveren bij een omgevingstemperatuur van 20 °C. Is jouw accu 105 Ah groot, dan kan hij theoretisch 20 uur lang 5,25 A (20 x 5,25 = 105) leveren. Moet de accu grotere stromen leveren, neemt het vermogen af. In ons voorbeeld: als hij stromen van 10A moet leveren, dan kan hij dat maar 9 uur lang; bij dit stroomverbruik is het vermogen gedaald naar 90Ah.

Naast dit vermogen in Ah staat er soms ook nog een andere aanduiding op de accu: CCA. CCA staat voor Cold Cranking Amps. Dit is het ampèrage dat een accu gedurende 30 seconden levert bij 0 graden Fahrenheit (-18 °C). Het belaste voltage blijft tijdens de test boven de 9,6 Volt. Deze waarde is van belang om te zien of een accu sterk genoeg is om als startaccu gebruikt te kunnen worden in een voertuig. Voor onze huishoud-accu's is deze waarde niet van belang; sterker nog, je zult hem bijna nooit op onze accu aantreffen en is dat wel het geval dan moet je je serieus gaan afvragen of je wel de juiste accu hebt. Waarschijnlijk heb je een start-accu gekocht.

Wat levert mijn accu maximaal aan energie?

En om maar meteen in huis te vallen met het antwoord op die vraag: in verhouding bijna niets!
Thuis ben je gewend om in jouw schakelkast zekeringen te hebben van 16A per groep. ëén zo'n stroomgroep kan dan 16 x 230 = 3680 Watt leveren. Een gemiddelde camper-accu is 100 Ah die je mag ontladen voor 30%, dus je mag 30 Ah verbruiken. Dat is....... slechts 360 Watt. In jouw hele camper dus ééntiende van één groep thuis. Vandaar: bijna niets!

Hier even een staatje om er meer gevoel bij te krijgen, waarbij per apparaat het aantal minuten wordt aangegeven waarbij die maximaal beschikbare energie van die accu geheel wordt verbruikt:
Senseo 
13 minuten
Oven                 
24 minuten
Airco                  
30 minuten
Blender
55 minuten
keuken staafmixer
108 minuten
TV+ sat-ontvanger
540 minuten


De maximale leeftijd van een accu.

Wij mensen tellen onze leeftijd in jaren en bij een auto kijken we daarnaast ook nog met een schuin oog naar het aantal kilometers dat de auto heeft afgelegd, maar wat bepaald nu dat een accu "oud" wordt? Dat accu's niet het eeuwige leven hebben komt omdat er bij het laad- en ontlaad-proces chemische reacties plaatsvinden die sommige delen van de accu onbruikbaar maken. De accu heeft twee soorten platen (+ en -), de een is zuiver lood (Pb) de ander bestaat uit Loodoxide. Tijdens het ontladen wordt Lood en Loodoxide omgezet in Loodsulfaat. Bij het laden wordt dit proces omgekeerd en wordt Loodsulfaat weer omgezet in Lood en Loodoxide. Maar helaas: elke keer bij het ontladen en laden worden een aantal moleculen loodsulfaat niet meer omgezet. Dit worden harde kristallen, die zich niet meer laten omzetten. De accu verouderd , net zoals bij ons sommige cellen niet meer worden vernieuwd. Op een gegeven moment heeft de accu nog maar 80% van zijn oorspronkelijke vermogen.

Afhankelijk van de bouw en het gebruik varieert de levensduur van een accu van enkele jaren tot 10 jaar of langer. De belangrijkste redenen waarom accu’s verouderen zijn:
- Massaverlies. Intensief cyclisch gebruik (= ontladen en opnieuw laden van de accu) is de belangrijkste reden waarom dit gebeurt. Het effect van de herhaalde chemische transformatie van de actieve massa in de platen heeft de neiging de cohesie te verminderen en het actieve materiaal valt dan uit de platen en zinkt naar de bodem van de accu.
- Corrosie van het rooster van de positieve plaat. Dit gebeurt wanneer een accu wordt geladen, vooral aan het einde van de laadcyclus als de accuspanning hoog is. Het is ook een langzaam maar voortdurend proces bij het onderhoudsladen van een accu. Corrosie doet de interne weerstand toenemen en zal uiteindelijk resulteren in het uiteen vallen van de positieve platen.
- Sulfatering. In tegenstelling tot de twee hierboven genoemde verouderingsprocessen is sulfatering te voorkomen. Wanneer een accu ontlaadt wordt de actieve massa in zowel de positieve als de negatieve platen in zeer kleine sulfaatkristallen omgezet. Indien een accu niet snel weer geladen wordt hebben deze kristallen de neiging om te groeien en te verharden en vormen dan een ondoordringbare laag die niet opnieuw in actief materiaal kan worden omgezet. Het resultaat is capaciteitsverlies, totdat de accu onbruikbaar is geworden.

Als je een accu goed behandelt (waarover hier onder meer) dan heeft hij ongeveer 1200 keer een volledige laadcyclus doorlopen (van ontladen naar geheel vol geladen, in het engels een Life-Cycle) voordat hij zoveel verouderd is dat zijn vermogen tot 80% is gedaald.We rekenen de leeftijd van een accu dan ook in deze Life-Cycles.

Hierboven heb ik al gezegd dat als je de accu goed behandelt, deze een gemiddelde leeftijd kan halen van 1200 Life- Cycles. Je behandelt een accu goed door hem niet te ver te ontladen. In de onderstaande grafiek zie je de verhouding tussen het aantal mogelijke Life-Cycles en de mate van ontlading (DOD=Depth of Discharge - mate van ontlading):

Zo zie je dat als je een lood-accu maar voor 30% ontlaad je makkelijk 1200 laadcycli kunt halen. Met andere worden: een dagelijks gebruik van 30 Ah van een accu van 100 Ah zorgt dat hij ongeveer 1200 keer kan worden opgeladen, dus wel zo'n 4 jaar kan worden! Ontlaad je hem stelselmatig elke dag geheel, dan haalt hij de 200 laad-cycli nog niet (8 maanden)
Gel en AGM accu's daarentegen hebben een langere levensduur: bij 50% ontladen kunnen die de 750 Life-Cycles nog halen. Gel accu's zijn een iets langer leven beschoren dan AGM-accu's. Incidenteel mag je AGM en GEL-accu's tot 80% ontladen; als je ze daarna direct herlaadt blijven ze hun oorspronkelijke life-cycles behouden.

Hoever een accu ontladen is kun je grofweg aflezen aan de poolspanning in onbelaste staat (dus zonder een verbruiker aangesloten!):

Bedenk wel dat een accu geen elektrisch apparaat is (waarvan je de elektrische eigenschappen zoals vermogen, weerstand e.d.) prachtig kunt meten, maar in feite een chemische fabriek is die stroom levert. De uitkomst van een incidentele meting geeft dan ook alleen een indicatie; wil je het echt weten in welke toestand jouw accu verkeert, dan zul je een accu-monitor moeten aansluiten, maar ja die kost een paar lieve duiten.
 

De effecten van temperatuur op levensduur

De temperatuur heeft grote invloed op de levensduur van de accu; je kunt daarom de accu het beste in een koel deel van de camper bewaren. De optimale werkingstemperatuur van een accu (ongeacht welk type) is bij 20 ⁰C. Voor een lood-accu geldt dan dat de levensduur bij elke 10 ⁰ C stijging met 20 % afneemt. AGM en Gel-accu's kunnen slechter tegen warmte; hun levensduur neemt dan ook sterker af dan bij loodaccu's.


(gegevens afkomstig van Victron B.V.)

Ondanks die sterkere afname bij hogere temperaturen doen de AGM en GEL-accu's qua levensduur toch niet onder voor de gewone lood-accu: ze leveren wel hun voorsprong die ze hebben qua levensduur bij 20 ⁰C in als de temperatuur in de accu-ruimte oploop tot 40⁰C. Dat laatste heb ik echter nog nooit meegemaakt.

De zelfontlading van de accu


De zelfontlading van de accu ontstaat doordat loodoxide door zwavelzuur langzaam wordt afgebroken en vervangen wordt door loodsulfaat, eenzelfde proces als dat er stroom door de accu wordt geleverd. De snelheid waarmee de zelfontlading plaatsvindt is afhankeli
jk van drie factoren: de zuiverheid van de loodplaten, de zuurgraad van het elektrolyt en de temperatuur. Omdat de zuurgraad van het elektrolyt bij Gel- en AGM-accu's lager is dan bij de natte loodzuur-accu, zullen deze eerstgenoemde accu's een lagere zelfontlading hebben. Door de bank genomen scheelt dat een factor 0,75. In de grafiek hiernaast zie je de relatie tussen de temperatuur en de zelfontlading voor een naate loodzuuraccu. Bij - 18⁰ is die bijna 0, bij 0⁰ is die ongeveer 1% per maand en de zelfontlading loopt vervolgens op tot 5% per maand bij 20⁰ C. Gemiddeld zal een natte loodzuur-accu deep-cycle in 4 maanden winterstalling 10% van zijn lading verliezen. Voor een GEL- en AGM-accu bedraagt die zelfontlading dan ongeveer 7%. Bij een 100 Ah accu komt dat overeen met 2 uur TV kijken met een 12V TV van 35 Watt. Volgens mij kan jouw accu daar ruim tegen en hoef je geen druppellader aan de accu te hangen om de winter door te komen op stal.



Kenmerken Lood-accu deep-cycle:


Binnenin de behuizing van een 12 volt accu bevinden zich 6 positieve en negatieve loden platen die onderling met elkaar verbonden zijn. De spanning van een zo’n loden plaat bedraagt 2 volt. Deze platen zitten in een oplossing van verdund zwavelzuur, de elektrolytloeistof. Tussen de verschillende loden platen bevinden zich ook separatoren om kortsluiting te voorkomen. Een loodaccu verliest water uit zijn electrolyt door verdamping en ze moeten dan ook in principe bijgevuld worden met (gedemineraliseerd) water, anders wordt de zuurgraad van het achterblijvende elektrolyt (zwavelzuur-oplossing) te hoog. Tegenwoordig zijn de semi-tractie-accu's, die wij in een camper gebruiken, echter compleet afgesloten en kan er bijna geen water verdampen. Ze worden dan ook onderhoudsvrij genoemd.

Kenmerken Gel-accu:

Bij een gel accu zit een soort vaste substantie tussen de platen, ze zijn onderhoudsvrij en geheel gesloten. De accu's kan je niet bijvullen. Het zuurstofgas “boort” kanaaltjes in de gel, van de positieve naar de negatieve plaat, waar het in aanraking komt met het waterstofgas en recombineert tot water. Er zit wel een veiligheidsventiel op waaruit gassen kunnen ontsnappen als er te diep of te snel wordt geladen. Omdat de kans op gasvorming bij gel accu's te verwaarlozen is mogen gel accu's overal worden geplaatst. De levensduur is zoals we hierboven hebben gezien sterk afhankelijk van het gebruik. Gel accu's kennen vooral een langere levensduur als ze cyclisch gebruikt worden (scootmobiel, step, golftrolly etc).

Kenmerken AGM-accu:

AGM staat voor Absorbed Glass Mat. Bij een AGM accu is het accuzuur opgenomen in geweven glasvezelmatten die zich tussen de loodplaten van de accu bevinden.AGM accu's zijn zogenaamde 'VRLA' accu's. VRLA staat voor Valve Regulated Lead Acid en houdt in dat de druk in de accu geregeld wordt door drukventielen in het deksel van de accu. Mocht de druk in de accu te hoog oplopen, dan zorgen de ventielen er automatisch voor dat deze wordt teruggebracht naar een acceptabel niveau. Bij normaal gebruik van de accu zal dit echter nooit voor hoeven komen. Doordat AGM accu's lekvrij zijn kunnen ze eenvoudig vervoerd en verzonden worden, zonder dat daar veel aanvullende verpakkingen en andere maatregelen bij komen kijken.Tevens kan de AGM accu in iedere positie (behalve ondersteboven) gemonteerd worden zonder daarbij te lekken. Daardoor zijn ze uitstekend toe te passen op locaties die moeilijk bereikbaar zijn. Ze hebben wel één groot nadeel: een volledig opgeladen AGM-accu wil nog wel eens een spanning afgeven van boven de 13 V. Sommige gevoelige 12V apparaten kunnen daar niet tegen. En als tegenhanger: een AGM -accu kan zeer hoge laadstromen verdragen. Dit is dan weer handig voor die camperaars die een Cyrix of zoiets in hun camper hebben die accu's kan laden met stroomsterktes tot wel 50 A. Tot slot: AGM-accu's kunnen ook tegen een hoge stroomafname in korte tijd en tegen voortdurende trillingen (waar normale lood-zuur accu's meer moeite mee hebben).

Kenmerken LiFePO4-accu

De LiFePO4-accu kent vele voordelen in vergelijking met de lood- en AGM accu’s. Zo kunnen ze geheel ontladen worden, waardoor je de maximale capaciteit van de accu kunt gebruiken, in tegenstelling tot de 40-80 procent ontlading die mogelijk is bij lood- of AGM-accu’s. Ze zijn stukken lichter, vele malen krachtiger en geheel onderhoudsvrij. Je hoeft deze accu’s in de winter niet uit de camper te halen om ze thuis op spanning te houden en de levensduur is wel 3 tot 4 keer zo lang als die van een loodaccu. Bij de meeste LiFePO4-accu's wordt een levensduur gegarandeerd van 10 jaar (mits niet geheel ontladen wordt).
Door de aard van de elektrochemie van Lithium accu's kent het in potentie het gevaar van de thermal runaway. Als het te heet wordt kan het gaan branden en die brand is moeilijk te beteugelen. In de luchtvaart zijn er niet voor niets zeer strenge regels voor het vervoer van Lithium Ion batterijen. Loodzuur kent het thermal runaway verschijnsel niet. En ja het komt ook voor in de praktijk: Vlucht FEDEX in 2009 in Bagdad neergestort door brand in Lithium-batterijen. Ontploffende smartphone's (en dat bij een zeer kleine accu van 2 Ah en 5 V) komen ook nog steeds voor. Kun je je voorstellen wat er gebeurt als een 100 maal zo krachtige accu' in jouw camper het op die manier begeeft. Lithium-accu's zijn daarom inherent onveilig; vandaar de zeer hoge eisen die aan het batterij-management systeem in deze accu's worden gesteld maar die hebben ook die voorvallen zoals hier voor genoemd niet kunnen voorkomen. Niet voor niets krijg je er een handleiding op papier bij, waarin standaard de zin staat opgenomen dat je de accu alleen onder direct toezicht mag laden!! En jij wilt, terwijl jouw accu netjes weggestopt is onder een stoel of in een accubak onderin jouw camper, direct toezicht houden op het laden? Wil je meer informatie over de lithium-accu, neem dan een kijkje op "Lithium-accu's zijn inherent onveilig".


Kortom er kleven vier grote nadelen aan:
  1. ze zijn ontzettend duur: 75Ah kost in 2018 € 885,-, 125 Ah € 1330,-.
  2. Bovendien heb je een speciale lader nodig, hoewel de LiFePO4 meestal wel op de Europese MPPT-laadregelaar van de zonnepanelen kan.
  3. De bedrijfstemperatuur begint bij 0 graden Celsius: een LiFePO4-accu kan bevriezen! Je moet hem dus in strenge winters beschermen. Dit is iets wat veel mensen vergeten.
  4. Ze zijn inherent onveilig.
En een waarschuwing is hier ook op zijn plaats: levert een loodaccu maximaal 800 A, een LiFePO4-accu kan met gemak 1200 A leveren! Dat betekent bij kortsluiting altijd een brandje!!

Tot slot: er zijn garage-houders bij die je adviseren om als de accu aan vervanging toe is een Lithium-accu te nemen. Je komt deze vragen de laatste tijd stelselmatig tegen op camperfora. Wat ik niet goed kan begrijpen is dat die garage-houder kennelijk niet wil inzien dat de meeste 12V regelinstallaties in campers (bij mij een Schaudt Elektroblok EBL208S van € 400,-) niet geschikt zijn om Lithium-accu's te laden. Vervangt die garage dan tevens mijn EBL, dat dan toch echt noodzakelijk is, of kijken ze daar - bij gebrek aan kennis - maar even niet naar?
Het schijnt in de mode te zijn: mijn overbuurman wilde een mover in zijn caravan en wat denk je? Jawel hoor, die "moverspecialist" raadde een lithium-accu aan en hij heeft die ook maar even laten installeren. Er schijnt een enorme handelsmarge op die apparaten te zitten, want ze gaan als zoete broodjes over de toonbank.

Lithium-accu's in het groot: de buurtbatterij!

De brandweer maakt zich zorgen over de ongecontroleerde wildgroei van de zogenaamde buurtbatterij. Dat is een zeecontainer met daarin oplaadbare lithium-ion-batterijen, waar mensen met zonnepanelen hun overtollige zonne-energie tijdelijk in op kunnen slaan. Regelgeving voor deze containers met batterijen ontbreekt en daarom weet de brandweer nu niet hoeveel er zijn en waar ze staan.
De brandweer wijst bovendien op de brandveiligheidsrisico's van dergelijke elektriciteitsopslagsystemen in zeecontainers. De kans is klein, maar als het misgaat, zegt de brandweer, dan gaat het ook goed mis. Batterijbranden zijn chemische branden en zijn zeer moeilijk te blussen. Bij brand komen giftige gassen vrij. Vorig jaar ging een zeecontainer gevuld met lithium-ion batterijen in brand in het Belgische Drogenbos. Veertig mensen moesten met ademhalingsproblemen worden opgenomen in het ziekenhuis. In een straal van vijf kilometer waren de giftige gassen meetbaar.


Vergelijkend overzicht:

In dit overzicht wordt uitgegaan van een 125 Ah loodaccu; een Gel-accu van 75 AH en AGM-accu 80 Ah leveren per dag ongeveer eenzelfde hoeveelheid energie.

Lood-accu
Gel
AGM
LiFePO4
125 Ah
75 Ah
80 Ah
75 Ah
€ 170,-
€ 210,00
€170,00
€ 885,-
plaatsing rechtop
plaatsing rechtop of liggend
plaatsing rechtop of liggend
elke positie
max ontlading 50%
max ontlading 80%
max ontlading 70%
max ontlading 100%

De GEL accu is over het algemeen wat duurder in aanschaf dan de AGM accu. Op de langere termijn is de GEL accu wel beter dan de AGM accu, omdat hij langer méér ladingen kan verdragen. De levensduur van je accu is daarnaast weer afhankelijk van het gebruik en de laadfrequentie.

De kleurcodering is mijn eigen voorkeur:

Voorkeur bij normaal gebruik

Voorkeur bij normaal gebruik als je meer energie per kilo accu wenst

Ongewenst, tenzij je hoog energieverbruik hebt en een Cyrix om bij te laden

Inherent onveilig, extreem duur, zeer bijzondere lader vereist

 
Koppelen van meerdere accu's

Soms wil je, op basis van jouw elektrische energieverbruik in jouw camper (zie de pagina "Energie in balans"), een zwaardere accu van zeg bijvoorbeeld  225 Ah plaatsen, maar de ruimte daarvoor in de 'accubak' is te klein. Zwaardere accu's zijn  meestal een stuk langer, maar even breed en hoog als de standaard; die kun je dan niet plaatsen, maar wel twee accu's van een kleiner vermogen. De vraag zou je dus kunnen oplossen met twee accu's van 115 Ah, hoewel één accu met de grotere capaciteit altijd de voorkeur verdient.

De accu is een kleine chemische fabriek in jouw camper en je moet daar voorzichtig mee omgaan. Foutief behandelde accu's kunnen voor enorme problemen zorgen. Een standaard huishoud-accu levert zonder problemen 800 A aan stroomsterkte (en bij jouw thuis is waarschijnlijk 16 A het maximum!) Op de foto ("geleend" van de facebook-groep Campertechniek) een accu in een camper die gekoppeld was aan een andere accu maar het helaas heeft begeven: hij is uit elkaar geklapt met alle schade van dien (onder andere accuzuur over de vloer). Die ontploffing komt doordat er een zeer explosief mengsel van waterstof en zuurstof in de accu ontstaat (knalgas geheten) die op een gegeven moment ontbrandt; voor hetzelfde geld breekt er ook nog brand uit! 

Je kunt twee of meerdere accu's aan elkaar koppelen (parallel, dan blijft de werkspanning 12V en wordt het te leveren Amperes groter), maar je moet met een aantal dingen rekening houden:
  1. Verbindt altijd de + pool van de accu met de + pool van de andere accu('s). Zo ook de - pool met de - pool. Denk daarbij aan de minimale kabeldikte (16 mm² of liever nog 35 mm²)
  2. de spanning van de accu's moet gelijk zijn. Dus een 12 Volt accu mag je alleen maar parallel schakelen met een andere 12 Volt accu.
  3. De capaciteit van de accu's die je parallel schakelt moet identiek zijn. Als de ene accu 100 Ah is moet de andere accu (of accu's) ook exact 100 Ah zijn.
  4. Het beste is: dezelfde accu's, hetzelfde merk, typenr en vermogen, met dezelfde productiedatum!
  5. De fabricagedatum en het gebruik van de accu's die je parallel schakelt moet vrijwel identiek zijn. Als je accu's parallel wilt gaan schakelen koop dan vanaf dag 1 bijvoorbeeld twee identieke accu's en niet eerst één en een jaar later nog een omdat je merkte dat de capaciteit van de eerste accu toch te weinig is. Bij een parallelschakeling wordt de stroom over de beide takken verdeeld en is de stroomsterkte afhankelijk van de interne weerstand van de accu’s. Als parallel geschakelde accu’s in de geringste mate in capaciteit of in leeftijd verschillen is de basis gelegd voor een spoedige terugkeer naar jouw acculeverancier. Accu’s met verschillende interne weerstanden hebben in een parallelschakeling nooit dezelfde ladingstoestand. Bij het opladen krijgt de accu met de laagste weerstand alle stroom en wordt overladen. De andere accu krijgt geen stroom en gaat sulfateren. Het resultaat is een kapotte set.  Bij het ontladen is steeds de zwakste accu eerder leeg dan de andere en dus dieper ontladen waardoor de onderlinge verschillen steeds groter worden. Belangrijk in een parallelschakeling is ook dat alle doorverbinders even lang en even dik zijn. Verschil in lengte of dikte betekent verschil in weerstand en dat zou betekenen dat bij verschillen in bekabeling de accu aan het einde van de streng te weinig lading krijgt, terwijl de accu aan het begin wordt overladen. Zou je het negeren dan zal één van de twee accu's snel defect raken. Wanneer je merkt dat de capaciteit niet voldoende is van één accu koop dan een compleet nieuwe set. Koop dan twee nieuwe accu's en zet die parallel. Gebruik de andere accu niet meer. Hooguit voor noodsituaties (hou hem wel geladen!).
  6. Mocht een van de accu's in een parallel schakeling defect geraakt zijn vervang dan alle accu's en niet alleen de defecte. Doe je het toch dan zal je snel weer een defecte accu hebben.
  7. Sluit verbruikers en laders niet aan op één van de accu's. Sluit de + kabel aan op de eerste / voorste accu en de - kabel aan de laatste / achterste accu. Reden: kabels en aansluitingen van kabel naar accu hebben een bepaalde weerstand waardoor je "spanning verliest". Vooral bij het laden is dat heel belangrijk. Als je de lader op de eerste accu aansluit met zijn + en - kabels zal de eerste accu de juiste spanning krijgen maar de achterste krijgt minder spanning vanwege de kabels. De accu's worden dan niet goed geladen.
 
Vereisten voor het laadapparaat:


Vaak als men thuis een accu wil opladen wordt er zomaar even een lader aangehangen of men denkt: ik laad de accu wel tijdens het rijden met de dynamo. Accu’s laden met de dynamo is zonder speciale voorzieningen alleen voor de start accu, voor de huishoud accu’s is dit zeer minimaal, je laad bij wat je verbruikt tijdens de reis maar een accu die half vol is krijg je heel moeilijk vol met de dynamo.

Door de steeds beter wordende technieken ontstaan er ook steeds specifiekere accu’s die, je raadt het al, ook een specifieke lader nodig hebben. Wat nog meer belangrijk is het voltage en natuurlijk ook het amperage. Als eerste moet je er natuurlijk op letten dat de lader het juiste voltage kan laden (bijna altijd 12V bij een camper). Dan kijk je of de lader ook geschikt is voor de te laden accu. Vaak kun je op een lader meerdere standen instellen; dit wordt dan vaak met een icoontje of met de woorden WET, LEAD ACID, LOOD, AGM, GEL of DRY aangegeven, als dat niet is / kan zijn de mogelijkheden meestal zeer beperkt en zul je agm, gel, vrla en lithium accu’s niet kunnen laden, vaak kun je dan alleen lood accu’s laden.

Het volgende wat belangrijk is het amperage (Ah) oftewel het laadbereik, je zult begrijpen dat je met een lader van een motor fiets geen huishoud accu van 230 Ah kunt laden, gebruikelijk is de regel dat de lader minimaal 5% en maximaal 10% van de accu mag zijn, dat betekent bij een accu van 100 Ah dat de lader tussen de 5 en 10 Ah moet zijn. Bij een te grote lader blaast u de accu op en bij een te kleine krijgt je de accu niet vol en sulfateert de accu, in beide gevallen loopt de accu ernstige schade op en gaat die kapot. Bij uitval van accu’s is de oorzaak meestal een verkeerde lader.

Loodaccu-lader:
Aan deze acculader worden geen bijzondere eisen gesteld. Het juiste Voltage en het juiste vermogen (max 10% van de accu) is voldoende. De laadcyclus zelf kent ook geen bijzondere karakteristieken: gewoon rechttoe-rechtaan. De werkelijke laadspanning ligt meestal tussen de 13V en de 14,5 V. want er moet worden geladen met constante gelijkspanning 2,3 V per cel. Het liefst bij een temperatuur tussen de 10 en de 50 °C dan laad men de accu 100% vol.

Gel en AGM-lader:
Je dient een lader met de IUoU karakteristiek te gebruiken.Gel- en AGM accu's moeten worden opgeladen in tenminste drie fasen (er zijn er zelfs met 6 tot 8 fasen!), waarvan er [1] constante stroom lading, [2] absorptie lading en [3] druppel lading.
De constante stroom lading is het grootste deel van de lading en neemt ongeveer de helft van de vereiste oplaadtijd in beslag;
De absorptie lading gaat verder met een lagere laadstroom en zorgt voor de verzadiging.
De druppellading compenseert het verlies dat wordt veroorzaakt door zelfontlading.

Tijdens de constante stroom lading, wordt de accu tot ongeveer 70 procent opgeladen in 5-8 uur; de overige 30 procent wordt geladen met de langzamere absorptie lading die nog 7-10 uur duurt. De absorptie lading is essentieel voor het behoud van de batterij en kan worden vergeleken met een beetje rust na een goede maaltijd. Als voortdurend wordt ontladen, zal de accu uiteindelijk het vermogen verliezen om een volledige lading te accepteren en de prestatie van de accu zal dan afnemen als gevolg van sulfatering.
De druppel lading, de derde fase, deze houdt de batterij volledig opgeladen.
De AGM-accu wordt geladen met een spanning, variërend tussen 14,6 en 14,8 V, Gel-accu's met een spanning van 14,2 tot 14,8 V

Opgepast!

Eén van de bekendste merken als regelaar voor jouw 12V circuit (Schaudt uit Duitsland) maakt zogenaamde Elektrobloks met daarop een schakelaar voor normale lood-accu's BLEI (semi-tractie of deep-cycle, dat maakt niet uit) en voor gel-accu's GEL. De laadkarakteristiek van het EBL is de volgende:
Een AGM accu heeft  14,6 / 14.7 Volt nodig als hoofdlading met een tijd van 3,5 tot 4 uur. Zo als te zien is, in bovenstaande grafiek komt de lading van de EBL niet hoger dan 14,4 Volt en met de schakelaar in de stand GEL wordt er 8 uur geladen met max 14,4 Volt. Dit is voor AGM accu dus niet voldoende en daarmee wordt de AGM-accu met een Elektroblok van Schaudt nooit 100% geladen! Er is één uitzondering: de nieuwe EBL119AGM, de vervanger van de EBL99, is nu (mei 2018) wel geschikt maakt voor het opladen van een AGM-accu. SInds kort is er een tweede exemplaar bijgekomen: de Schaudt EBL 30, met een keuze-schakelaar voor Gel of AGM. Ik ben benieuwd wanneer de andere typen volgen.

LiFePO4-lader:
Te hoog opladen van een LFP-accu, tot meer dan 4,2 V per cel, is niet goed en kan gevaarlijk zijn. Als de accu vol is kan meer elektrische energie niet meer omgezet worden in chemische energie en deze moet dan afgevoerd worden als warmte. Als de laadstroom niet te hoog is kan dat; het gaat wel ten koste van de levensduur van de accu. Maar bij snellading kan de accu te heet worden en opzwellen. De ontstekingstemperatuur is 270° C.
Een goede acculader begint te laden met constante stroom, CC (constant current). De accuspanning wordt daarbij langzaam verhoogd. Als de spanning de maximale waarde bereikt, bijvoorbeeld 3,7 volt per cel, dan houdt de lader deze spanning enige tijd aan, CV (constant voltage). De laadstroom neemt af. Ten slotte wordt de laadstroom sterk verminderd tot een paar procent van de CC-waarde. Een hoge laadstroom, bijvoorbeeld 100 A voor een accu met 100 Ah capaciteit, is mogelijk.
Niet alle cellen hebben precies dezelfde capaciteit. Ze staan in serie dus krijgen dezelfde laadstroom. De cel met de minste capaciteit is het eerste vol. De spanning van die cel loopt op tot bijv. 4 volt, maar de accuspanning is nog onder de maximale waarde omdat de andere cellen nog gemiddeld bijvoorbeeld 3,5 volt hebben. De acculader laadt dus door. Om te voorkomen dat die ene cel te heet wordt moet een accu die veel cellen heeft en snel opgeladen kan worden, voorzien zijn van een BMS (battery management system) dat de spanning van elke cel meet. Als een spanning te hoog oploopt wordt die cel een beetje ontladen, bijv. over een weerstand die de warmte afvoert. Als er verbinding is tussen BMS en lader, kan deze een signaal krijgen de laadstroom te verminderen.
Aan al deze kwalificaties moet de lader voldoen, vandaar dat er voor LiFePO4 speciale laders beschikbaar zijn.

Een relativerende opmerking: Er zijn ook heel goede LiFePO4-accu's die een zo goede BMS hebben dat er eigenlijk een lader in verwerkt zit. Die LiFePO4-accu's kun je met elke lader voor 12V accu's opladen. Één van deze goede lithium-accu's is de Super B LiFePO4 SB12V100E-ZC, te zien op de foto hiernaast. Daar hangt wel een leuk prijskaartje aan: nu (juni 2019) te koop voor slechts € 2038,- onder andere bij https://stroomwinkel.nl/lifepo4-energy-batterij-sb12v100e-zc.html

De ANWB heeft een vergelijkende test gedaan tussen Gel- en AGM-accu's; deze test kun je hier zien.


Invloed van temperatuur op laden/ontladen en leeftijd.

De temperatuur heeft een grote invloed op de werking en levensduur van een accu. De optimale temperatuur voor een accu is 20⁰ C en de band waarbinnen de accu zijn werk nog redelijk goed kan doen is tussen de -18 °C en 50 °C. Is de temperatuur hoger dan de optimale temperatuur van 20 ⁰C dan gaat de accu-capaciteit weliswaar omhoog (de accu kan meer leveren) maar de levensduur wordt evenredig verkort; bovendien treedt bij intensief gebruik bij hogere temperaturen sneller sulfatering van de accuplaten op. Bij een temperatuur van 30⁰ C gaat de capaciteit met 10% omhoog en wordt - bij gelijkblijvende ontlading - de levensduur de helft korter! Het omgekeerde is ook waar: bij -10⁰ C is de levensduur langer, maar heeft de accu beduidend minder capaciteit; dat geldt voor elke lood-accu en daarom start jouw auto in de winter moeilijker.

En wat te doen als de camper op stal gaat?

De meeste camperaars koppelen bij het in de winterstalling zetten van hun camper de accu los of zetten die gedurende die winterstalling onder druppellaadspanning. Alle onderhoudsvrije, gesloten accu’s zijn geschikt voor druppelladen gedurende langere tijd. Enkele onderzoeken hebben echter uitgewezen dat een opfrislading zoals die ook voor natte accu’s wordt voorgesteld ook de levensduur van VLRA accu’s aanzienlijk verlengt (zie bijvoorbeeld “Batterie Technik” door Heinz Wenzl, Expert Verlag, 1999)

Op basis van mijn persoonlijke ervaring geef ik er de voorkeur aan om zowel natte accu’s als gel accu’s gedurende de winterperiode los te koppelen dan wel te onderhouden met een druppellaadspanning van ca. 13.2 V en een periodieke opfrislading. Deze informatie komt uit "Altijd Stroom" een uitgave van Victron.
 
En tot slot: de accubewaker

Je ziet vaak dat er een accubeaker wordt geïnstalleerd om de huishoud-accu tegen een te sterke ontlading te beschermen.  Helaas wordt vaak voor een goedkoop dingetje gekozen met een vast instelde alarmwaarde van 10,7V. Als die waarde wordt bereikt gaat een alarm af en even later wordt de stroom onderbroken door die bewaker. Jammer alleen dat die dat dan veel te laat doet! Een spanning van 10,7Vwordt bereikt bij een DOD (Depth of Discharge) van  95%, en dat is ver, heel ver in het rood. Een deep-cycle-accu mag je maar tot 50% ontladen (en die is vaak stuk als je boven de 90% komt). Bij een gel of agm-accu  mag je gaan tot 70% ontladen als je de accu niet wilt mishandelen waardoor de levensverwachting sterk terugloopt. Met andere woorden: als je een accubewaker wilt installeren, koop er dan een waarbij je de spanning waarop die aanslaat kunt instellen al naar gelang jouw wens en jouw type accu. Voor een deep-cycle-accu kies je dan minimaal  12,02V en voor een GEL- of AGM-accu stelt je hem in op minimaal 11.74V. Dan kunnen jouw accu's zeker 5 jaar oud worden. Die van mij heb ik na 8 jaar vervangen en die deed het toen nog steeds goed maar ik voelde mij veiliger met een jonge accu.

Welke kies je?

Welke accu je ook kiest, weet dat als je de accu met een CE-keurmerk (het keurmerk van de Europese Unie) neemt, je in ieder geval geen kat in een zak koopt. En eigenlijk doen de accu's van de verschillende soorten niet veel voor elkaar onder. AGM-accu's zijn in netto te leveren vermogen even duur, maar iets zwaarder in gewicht. Gel-accu's zijn net een tikkeltje duurder. Ook voor wat levensduur betreft doen de soorten niet voor elkaar onder. Nu vraagt een AGM-accu (evenals een LiFePO4-accu) een zeer bijzondere lader. Om die reden zeg ik dat een AGM-accu minder geschikt is voor het gebruik in een camper: bijna géén gangbare 12V-regelinstallatie van Schaudt of Calira is in staat deze accu's goed op te laden. Dus bedenk dat, als je een AGM-accu aanschaft, je waarschijnlijk ook een lader moet aanschaffen en jouw EBL de deur uit moet gooien!

Voor het overige maakt het over het algemeen niet uit welke accu je kiest. Ik heb wel twee favorieten: de L5013 van Bosch, een deep-cycle gesloten loodzuur accu van 90 Ah met Duitse degelijkheid. Nu schijnt in Alicante de Bosch en de Varta accu’s op dezelfde productielijn geproduceerd te worden bij Johnson Control. Volgens de berichten zijn het enkel de Bosch en de Varta die geassembleerd worden met hun gepatenteerde loden lamellen. Verder produceren ze daar naar het schijnt ook accu’s voor andere merken, maar daar gebruiken ze de goedkopere Chinese loden lamellen voor. Volgens sommigen is daarmee de Varta LFD 90 Ah accu gelijk aan de Bosch L5013 90 Ah accu. Zo ook volgens https://www.omvormer-specialist.be/contents/nl/d86_Batterijen___Accu's.html die immers op zijn site zegt: "De batterijen van Bosch en Varta zijn identiek, ze komen uit dezelfde fabriek en hebben zelfs dezelfde typenummers." Wie het juiste antwoord weet mag het zeggen. Of, als je voor hetzelfde volume en iets minder gewicht wel iets meer (ver)bruikbare energie wilt hebben, dan is de Victron Gel accu 12V/90Ah een goede keuze (wel bijna tweemaal zo duur als de Bosch, maar dan heb je wel een accu van de buiten-categorie).
laatstelijk gewijzigd: 27 juni 2019
Pagina gemaakt met Bluegriffon op Linux Mint


1) Een conventionele loodzuur startaccu zit het liefst ‘vol’. Of beter, zo’n accu gaat het langst mee als de State of Charge steeds 100% is. Dat kan ook prima. Bij de koude start zakt de SoC even tot een minimum van 95%. Maar is de rit niet al te kort, dan brengt de dynamo de ladingstoestand weer snel op 100%. Bij de nieuwste auto's met start-stop systeem werkt dat anders.
Onder die omstandigheden zou een conventionele startaccu al snel ten onder gaan aan stratificatie en sulfatering. Vandaar treffen we in microhybrides AGM-accu’s aan. In zo’n Absorbent Glass Mat accu zit het elektrolyt opgesloten in een glasvezel fleece. Zo kan het niet vrij stromen en is stratificatie onmogelijk. Bijkomend voordeel is een gering waterverbruik. Dat maakt een extra elektrolytvoorraadje boven de platen overbodig, zodat die tot bovenin de bak kunnen doorlopen. Dat geeft extra capaciteit bij dezelfde bakmaat.
Op zoek naar de laatste grammetjes CO2-winst, kregen de afgelopen jaren ook auto’s uit de onderste prijssegmenten een start-stopsysteem. Voor die auto’s is een AGM te duur. Bovendien voelen autofabrikanten er niets voor om vanwege een start-stopsysteem de plaats van de accu te wijzigen. Ook niet als de bestaande locatie thermisch te zwaar belast is.
De oplossing kwam in de vorm van de EFB- of ook wel ECM-accu. Zowel qua constructie, qua prestaties als qua prijs zit zo’n Enhanced Flooded Battery of Enhanced Cycling Mat tussen de AGM en de conventionele loodzuur accu in. Een EFB haalt in auto’s met alleen een start-stopsysteem een uitstekende levensduur. In auto’s die daarnaast ook remenergie regenereren en bij optrekken ‘passive boosten’ is de cyclische belasting op de accu te groot voor een EFB. Die kunnen niet zonder een AGM.
Maar toch: het blijven in pricipe start-accu's en daarom zou ik ze niet aanraden voor het voortdurende cylisch gebruik als huishoudaccu in de camper. <terug>


<ga naar Top>